بانک علمی دنیا

چکیده:

در این مقاله محور بحث  ما با دستاورد های تکنولوژی آموزشی وارتباط آن با سایر رشته های علوم تربیتی آشنا میشویم .در ابتدا تعریفی از تکنولوژی آموزشی می کنیم و در ادامه به دنبال راهکار ها و پیشنهاد ها یی در مورد انتخاب الگوی مناسب آموزشی هستیم.

در کل تکنولوژی آموزشی را می توان گفت که این آموزه ها بیشتر تاکید براز چگونه انجام دادن به چرا انجام دادن تغییر یافته است.که توضیحات لازم درمتن اصلی داده خواهد شد. ودر ادامه به دستاورد های اصلی تکنولوژی آموزشی از دیدگاه های مختلف می پردازیم.

کلید واژه ها :

 تکنولوژی آموزشی ،کاربرد تکنولوژی آموزشی،دستاورد های  تکنولوژی آموزشی

مقدمه:

در قدیم روش تدریس به گونه ای بود که نمی شد از روش های جدید آموزشی استفاده کرد  ونحوه ی تدریس تک کانونی بوده است.و معلم فقط صحبت می کرد و دانش آ؛موز فقط گوش میکرد و به صورت طوطی وار و از حفظ وبدون هیچ درک عملی و استدراکی  مطالب را بیان می  کرد.هدف ما در این مقاله این می باشد که به دنبال راهکارو روش های مناسبی برای درک بهتر مطالب و استدراک بهتر دانش آموزان باشیم.به دنبال روشی که ذهن دانش آموز را از حالت تئوری خارج کند ورو به خلاقیت و بحث های جمعی بکشاند.حال ما باید در این مقاله بکوشیم که به دنبال بهترین راهکار باشیم تا بتوانیم این خلاقیت را به وجود بیاوریم وهمچنین به دنبال نحو ی چگونگی اجرای آن مطالب باشیم.در ابتدا باید نظریه هایی که داده شدرا برسی کرد  سپس به دنبال پیشنهاد ها و راهکار های خودمان باشیم.

تعریف تکنولوژی  آموزشی:

این تعریف را با طرح سوالاتی شروع میکنیم:

آیا اتخاذ تصمیم و انجام دادن آن تنها بر میل واراده ی شخصی معلم باید باشد؟ 

یا اینکه این تصمیمات یا اقدامات مبنای علمی داردومعلم با توجه به اقدامات علمی عمل میکند؟مسلما آموزش موثر وآموزشی که با صرف وقت و امکانات بی شمار ارائه می شود باید بر اصولی متکی باشد تا بتوان:

1-نتایج یادگیری را به مطمئن پیش بینی کرد.

2-کاربرد حجم عظیمی از امکانات و توانایی های هر اجتماع رادر امر آموزش توجیه کرد .

3-اجزای موثر وموفق در امر آموزش را شناسایی کنیم وبه صورت الگوی آموزشی بکاربرد.

پس تکنولوژی آموزشی تنها بکار گیری وسایل و ابزار یا استفاده از یافته های تحقیقات در زمینه های نظریه های یادگیری نیست بلکه یک علم کاربرد است با بهره گیری از یافته های تمام علوم به حل مسائل آموزشی اقدام می کند( مبانی نظری تکنولوژی آموزشی /دکتر هاشم فر دانش.-تهران :سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی و دانشگاه ها(سمت)،1380).

از این مطالب مات میتوانیم اینگونه استنباط  کنیم که آموزش را نمی توان طبق میل شخصی انجام داد.بایدبر اساس ظرفیت کلاس و توانایی های دانش آموزان باید طراحی آموزشی بکنیم و نباید بر اساس خلاقیت کلاس طراحی آموزشی داشته باشیم.

پس تکنولوژی آموزشی :

مجموعه روش ها و دستورالعمل هایی است که با استفاده از یافته های علمی برای حل مسائل آموزشی اعم از اجرا ،ارزشیابی در برنامه های آموزشی بکار گرفته می شود.

آخرین تعریف مورد توافق صاحب نظران تکنولوژی آموزشی را انجمن تکنولوژی وارتباطا ت آمریکا ( AECT) چنین بیان کرده است :

تکنولوژی آموزشی عبارت است از نظریه وعمل طراحی ،تهیه (تولید)،استفاده از (کاربرد)مدیریت و ارزشیابی فرایند ها و منابع یادگیری.( مبانی نظری تکنولوژی آموزشی /دکتر هاشم فر دانش.-تهران :سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی و دانشگاه ها(سمت)،1380).

در تعریفی از جیمز براون و همکاران وی در در کتاب تکنولوژی ،رسانه ها و روشها (1977،ص2)تکنولوژی آموزشی را این گونه تعریف نموده است:

تکنولوژی آموزشی فراتر از کاربرد ابزار و وسایل است .بدین ترتیب تکنولوژی آموزشی عبارت است از روش منظم وطراحی ،اجرا وارزیابی کل فرایند میباشد.تدریس و یادگیری با استفاده از هدفهای بخصوص و بهره گیری از یافته های پژوهش در روانشناسی و ارتباط انسانی و بکار گیری ترکیبی از منابع انسانی وغیر انسانی به منظور ایجاد یادگیری موثر ،عمیق وپایدار(مقدمات تکنولوژی آموزشی /محمد احدیان،1323.-تهران :بشر و تبلیغ بشری،1373).

از مطالب بالا این طور فهمیده می شود که هر چند تکنولوژی آموزشی یک علم کاربردی است ولی باید براساس یک مجموعه روش های روشمند و منظم همراه باشد تنها تکیه بر ابزا آموزشی امکان پذیر نمی باشد باید روح وخلاقیت به آن ببخشی تا بتواند یک یادگیری موثر و موفق و عمیق را بوجود بیاورد.

کاربرد تکنولوژی آموزشی :

با توجه به تعاریفی که از تکنولوژی آموزشی کردیم می توان گفت که تکنولوژی آموزشی بیشتر تاکید بر ازچگونه انجام دادن به چرا انجام دادن است.

چگونه انجام دادن ؟

یعنی به دنبال روشهای باشیم تا در شرایط خاص ما را به هدفهای خاصی برساند تا در حالت آرمانی بتوان این روشها را بکار برد.

این رویکرد دو اشکال دارد :

1-اولا تکنولوژی آموزشی علمی است کاملا تجربی وجنبه ی کاربردی دارد.اگر تکنولوژیست موفق نشد،نتیجه میگیرد که روش را نابجا انتخاب کرده است یا اینکه خطایی در تشخیص و تحلیل نتایج و شرایط رخ داده یااصلا ارائه روش در این زمینه ناممکن است.

2-با فرض امکان دست یابی به روشهای تجویزی ،امکان عملی بکارگیری آنها غیر ممکن است.زیرا این تحقیق مانند آنچه در تحقیقات (نظریه ی تعامل توانایی و عمل آزمایشی)به وقوع پیوست آنقدر خاص و انحصاری است که روشهای بیشماری برای هر فرد و در موضوع ها،هدف ها و شرایط خاص به وجود می آورد واین از نظر عملی کار را ناممکن می سازد ( مبانی نظری تکنولوژی آموزشی /دکتر هاشم فر دانش.-تهران :سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی و دانشگاه ها(سمت)،1380).

از مطالبی که ارائه کردیم و ایراداتی که بر آن وارد شده میتوانیم اینگونه نتیجه بگیریم که با توجه به جنبه ی کاربردی بودن تکنولوژی آموزشی درصد خطای الگوی بالا بسیار بالا می رود ودر نتیجه در تحلیل یافته ها دچار اشتباه می شود که باعث خستگی و بیحوصلگی هم خودش و هم دانش آموزان می شود.و همچنین با انحصاری کردن  موضوع ها و هدف ها،نیازمند به بیشترین وقت و زمان می باشیم که این کار بسیار دشوار و سخت  می باشد ما باید به دنبال  ارائه مطالب به صورت کلی برای دانش آموز باشیم تا دانش آموز بتواند ذهن خود را درگیر مطالب کند تا بتواند خلاقیت خود را بکار ببندد.

چرا انجام دادن؟

این الگو بیشتر تاکید دارد بر نظریه .یعنی چه ؟منظور از تاکید بر نظریه یعنی چه؟یعنی روشها تحلیلی و منطقی می شوند نه تجویزی.به همین دلیل است که تکنولوژی در دهه ی قرن 20 تکنولوزی متفکرانه نام نهاده شد.این نوع رویکرد باعث میشود که:

1-روشهای آموزشی یکسان،تاثیر متفاوتی بر شاگردان داشته باشد.

2-محیط یادگیری را به رسمیت می شناسند و تاثیربسیار خوبی در نتایج یادگیری به سوی حل مسائل سوق می دهد. پس جهت گیری متفکرانه ی تکنولوژی آموزشی باعث :

وسیع تر شدن دامنه انتخاب  روشها ورویکرد ها شده وتکنولوژیست می تواند با آزادی کامل و بدون تعصب ووابستگی انحصاری به یک دیدگاه ورویکرد ،آنچه را که لازمه دستیابی به هدف های آموزشی است از میان انواع روشها و راهبرد ها برگزیند (مقدمات تکنولوژی آموزشی /محمد احدیان،1323.-تهران :بشر و تبلیغ بشری،1373).

این روش میتواند در حال حاضر روش خوبی باشد .چون دیگر تجویزی نمیشود بلکه تحلیلی و منطقی می شود و همه ی دانش آموزان می توانند درآن نظریه ی خودرادرآن وارد کنند .این روش همان طور که گفتیم تاثیر بسیار خوبی در یادگیری دارد چون  جنبه ی تحلیلی و تفسیری دارد.

دستاورد های کنونی تکنولوژی آموزشی:

میتوان به 2 دسته ی اصلی تقسیم بندی کرد:

1-نظریه ها،طبقه بندی ها،الگو ها،وروش ها ی طراحی ،اجراوارزشیابیبرنامه های آموزشی که که مبتنی بر رویکرد سیستمی است.در این رویکرد فعالیت تکنولوژیست آموزشی شامل:

تجزیه و تحلیل دقیق نیازها یا هدف های آموزشی ،انتخاب  محتوای مناسب برای هر یک ازهدفها یا نیازها،تعیین و ترتیب توالی  آموزشی ،تجزیه و تحلیل دانش ها وتوانایی دانش آموزان  وشاگردان و .... اجراو ارزشیابی برنامه های آموزشی تهیه شد ه است.البته در حال حاضر با استفاده از توانایی بسیار بالی رایانه ،امر طراحی اجرا و ارزشیابی آموزشی نیز به صورت رایانه ای انجام میگیرد در مقایسه با دستی هم کارایی بسیار بالایی را نشان می دهد.مریل از پیشتازان این عرصه می باشد که با طراحی نرم افزاری به نام شتاب دهنده ی طراحی آموزشی ارائه و ارزشیابی برنامه های آموزشی را به صورت رایانه ای در آورد.

2- نظریه ها ،طبقه بندی ها ،الگو ها وروشهای طراحی ،اجرا وارزشیابی برنامه های آموزشی که بر رویکرد ساخت گرایی مبتنی است .در این رویکرد تکنولوژیست آموزشی به جای انجام دادن فعالیت های پشت سر هم ودر قالب یک رویکرد سیستمی ملزم به رعایت اصولی است که شامل :

1-آموزش زمینه های مربوط و واقعی

2-آموزش تجارب اجتماعی

3-تشویق به تملک وداشتن نظر در فرایند های یادگیری

4-ارائه تجربه فرایند دانش

5-تشویق به خود آگاهی از فرایند دانش

6-تشویق به ارائه به انواع روشهای ارائه

رعایت اصول بالا که بر اساس یک مسا له ،طرح یا مشکل سازماندهی می شود و باعث می شود که شاگرد برای تبیین مسا له یا مشکل ،گزینش منابع اطلاعاتی لازم ،همکاری و همفکری با سایر افراد علاقه مند ،گزینش راه حل های مورد نظر راآزادانه انتخاب ودر نتیجه به حل مسئله می رسد.این نوع روش باعث می شود که شاگرد به دانش های پیش نیاز دست یابد (مقدمات تکنولوژی آموزشی /محمد احدیان،1323.-تهران :بشر و تبلیغ بشری،1373).

رعایت اصول بالا باعث این میشود که دانش آموز برای حل مسائل مختلف به دنبال راه حل های متفاوت بگردد همین امر یعنی رفتن به دنبال راه حل خود نوعی دانش پیش نیاز به حساب می آید.

نتیجه گیری:

در نتیجه گیری به این مقوله می رسیم که تکنولوژی آموزشی هر چند جنبه ی کاربردی دارد ولی این امر را هم باید در نظر داشته باشیم که یک معلم یا یک استادباید از مجموعه روشها و طراحی ها برای تفهیم یک مسا له که همراه با خلاقیت باشد  استفاده کند. بدون خلاقیت و ابتکار در تکنولوژی آموزشی نمی توانیم آن هدف هایی آموزشی را که می خواهیم برسیم وهمچنین امر مهمتر از آن این است که  طراحی آموزشی ما نباید فردی و انحصاری و سلیقه ای باشد باید بر اساس علمی و بنیه ای عمل شود .هدف در تکنولوژی آموزشی رسیدن به یک هدف آموزشی موفق و موثر از دیگاه دانش آموزان وفراگیران میباشد.

ارائه پیشنهاد:

برای اینکه بتوانیم تکنولوژی آموزشی را بهتر درک کنیم باید به صورت عملی کار کنیم ودر کلاس های متفاوت برنامه های آموزشی مختلفی را به کار ببندیم تا بتوانیم تجربه های بسیار زیادی را به دست آوریم پس بهترین راهکار ازنظر من این می باشد که برای هردرسی یک برنامه ی آموزشی داشته بابشیم اینطور نباشد که فقط یک برنامه آموزشی برای یک درس ،برای آن درس باید برنامه های آموزشی متفاوتی بیاوریم .هر چند در یک درس شده چند برنامه ی آموزشی متفاوت ارائه کنیم .